Spijtklant of knuffelaar: wat ben jij? Over de kunst van omgaan met loopbaanimperfecties

Die loopbaan van mij is niet perfect. Een rare uitspraak als je, zoals ik, loopbaancoach op je visitekaartje hebt staan. Het wordt nog gekker als ik eraan toevoeg dat een niet-perfecte loopbaan normaal is.

Studeren, werken en dromen tegelijk
Jarenlang ben ik er naast het werk druk mee bezig. Als avondstudent volg ik een rechtenstudie en sluit die succesvol af. Als 33-jarige trappel ik om als jurist aan de slag te gaan. Maar zo’n twintig jaar later wil ik dat niet meer zijn.
Na lang zoeken kies ik een andere richting. Opnieuw een opleiding, zelfs twee tegelijk, terwijl ik aan het werk ben. Die combinatie lukt me net. Daarna ben ik weer een enthousiaste starter, als 54-jarige.

Welke baas wil nou een 54-jarige starter?
Pas dan realiseer ik me dat die loopbaanswitch misschien niet handig was. Welke organisatie heeft zin om zo’n beginnende 50+ professional een kans te geven? Ik luister niet naar dit stemmetje, voer veel gesprekken en maak mijn keuze: ik start een eigen bedrijf. Nu, kijkend naar vijftien jaar zelfstandig ondernemerschap, voel ik geen enkele spijt. Wel trots en voldoening.

Regie nemen: de nieuwe toverwoorden
Terug naar het begin van dit blog. Ik kom een proefschrift tegen waaruit blijkt dat veel mensen spijt hebben van hun loopbaankeuzes. Dat komt vooral omdat het moderne dogma is dat we zelf de regie moeten nemen over onze loopbaan. Soms noemen ze dat eigenaarschap of zelfsturing.

Het donkere randje van zelfsturing
Mensen die de verantwoordelijkheid voelen voor hun loopbaan, ervaren successen als hun ‘eigen verdienste’ en weten moeilijkheden te overwinnen. Het lijkt een aardig idee, maar er is een schaduwkant. Veel minder leuk is dat ze teleurstellingen heel persoonlijk nemen, vooral over zichzelf wanneer het niet lukt om met zulke teleurstellingen om te gaan.

Het ideaal van de zelfgestuurde werker
Even wat verder inzoomen. Door actief de regie te nemen over je loopbaan geef je er richting aan. Vanuit je persoonlijke autonomie kun je werk kiezen dat betekenisvol voor je is en zingeving biedt. Dat lijkt het ideale recept voor het door organisaties zo populair gemaakte idee van duurzame inzetbaarheid van werkers.
Toch leest het ook als te mooi om waar te zijn. Het roept de vraag op: werkt het in de praktijk echt op deze manier? Gelukkig hoef ik mijn tijd niet te besteden aan het onderzoeken van die vraag. Deze staat centraal in het proefschrift.

De waarheid over loopbaaneigenaarschap
Wat blijkt? Loopbanen zijn onvermijdelijk imperfect. Ook wanneer mensen de regie erover nemen. Wat ze ook zeggen, eigenaarschap geeft geen enkele garantie voor een ‘perfecte’ loopbaan. Laat het even tot je doordringen, want de overtuigingen hierover zijn onverwoestbaar.
In plaats hiervan blijkt loopbaanregisseurschap een complex en kwetsbaar proces te zijn. Hoe dat werkt, zet ik kort voor je op een rij.

De prijs van betrokkenheid
Regie nemen kan je inderdaad veel opleveren. Tegelijkertijd kan het ook leiden tot druk, zelfverwijt en spijt wanneer dingen anders lopen dan gedacht of gehoopt. Denk aan reorganisaties, beperkte doorgroeimogelijkheden of verkeerde keuzes die je pas achteraf ziet. Werk kan zijn betekenis verliezen, je passie kan doven of ongezond worden.

Eigen regie heeft ook zijn grenzen
Vastlopen of spijt ervaren is lastig. Het wordt nog erger als je die ervaringen beschouwt als falen. Het proefschrift pleit ervoor om dit soort ervaringen als een normaal onderdeel van een loopbaan te zien.
Een opmerking hierbij: niet iedereen heeft dezelfde mogelijkheden om eigenaarschap uit te oefenen. Die ruimte wordt vooral bepaald door de context van je werk, de structuren in de organisatie of maatschappij en de belemmeringen die je in je eentje niet zomaar laat verdwijnen.

Wat de praktijk leert over spijt en herstel
Het prachtige nieuws uit het onderzoek is dat spijt vermijdbaar is en dat je er iets aan kunt doen als je er toch in terecht komt. Het hoeft geen loodzware, vaak emotionele last te worden of te blijven. Loopbaanmoeilijkheden kunnen zelfs een kracht worden die zorgt voor nieuwe helderheid, als een kans om te leren. Hoe je dat doet? Ik deel graag de strategieën die het proefschrift ophaalt uit de praktijk. Er blijken drie reparatiemanieren te zijn waarmee mensen moeilijkheden niet betreuren, maar zelfs omarmen.

Drie wegen uit het loopbaandal
De eerste manier is bijsturen. Mensen komen in actie door hun loopbaan meer te laten aansluiten bij hun persoonlijke waarden. Of ze onderhandelen over salaris, arbeidsvoorwaarden of de inhoud van de functie.
De tweede is verrijken. Ze voegen nieuwe kennis toe en verruimen hun horizon. Ze nemen andere taken op zich of projecten die hun meer voldoening geven.
Ook in beweging komen is een manier. Dan gaan mensen veranderingen aanbrengen door bijvoorbeeld terug te gaan naar een baan die ze eerder hadden. Ze stappen over naar een andere rol in een nieuwe werkomgeving of starten hun eigen bedrijf. Hé, herkenning!

Niet wachten: vertrouwen en gaan
Mensen die hun loopbaanmoeilijkheden omarmen blijken niet gewoon iets meer geluk te hebben. Ze veerden terug uit hun spijt door in actie te komen. De uitweg ontstond uit het bewust aan de slag gaan met wat echt bij ze past. Ze wachtten niet op de perfecte omstandigheden, maar vertrouwden op hun eigen kompas, zelfs als het nieuwe pad onduidelijk was. Het echte verschil tussen de ‘spijtklanten’ en de ‘knuffelaars’ was een mix van lef, waarden en zelfvertrouwen.

Drie lessen voor wie anderen begeleidt
Voor de HR-professionals, managers en coaches die dit blog lezen, sta ik stil bij wat het proefschrift hun biedt als te leren lessen. Maar andere professionals mogen zeker meelezen!
* Stop met het romantiseren van volledige zelfregie
Normaliseer moeilijkheden als een natuurlijk deel van moderne, zelfgedreven loopbanen. Doe je dat niet, dan kan het leiden tot emotionele onderdrukking of het compleet afhaken van mensen. Help door iets moeilijks te onderscheiden van een spijtgevoel.
* Ondersteun reparatie
Help mensen om wegen te onderzoeken waardoor ze herwaarderen, reguleren en reageren op hun moeilijkheden, in plaats van te doen alsof ze niet bestaan.
* Gebruik, na reparatie, moeilijkheden als leerinstrument
Lastige loopbaankwesties kunnen een ander licht werpen op persoonlijke waarden, belangrijke maar gemiste thema’s of nog te onderzoeken interesses. Het blijkt dat aan de slag gaan met reparatiestrategieën de weg makkelijker maakt naar toekomstige reparaties.

Geen snelle oplossingen, wel echte stappen
Een kleine waarschuwing voor actievelingen die meteen aan het werk willen. Reparatiestrategieën zijn geen toverstokje. Daar is reflectie bij nodig, tijd en vaak ook emotionele ondersteuning. In sommige omgevingen is actie niet zomaar mogelijk. Maar een cognitieve en emotionele aanpak kan er wel voor zorgen dat iemand meer controle voelt over zijn of haar situatie.

De tweede loopbaanhelft: langer, vrijer en bewuster
Terugkijkend op wat ik in en over het onderzoek las, lijkt dit me zeker van waarde voor mensen in de tweede loopbaanhelft. De moderne loopbaan, die zoveel langer duurt dan vroeger, brengt vrijheid en flexibiliteit, maar ook verantwoordelijkheid. Ook voor jou als plusser van minstens 40 betekent dit dat er onrustige momenten zullen zijn. Fouten en tegenslagen zijn onvermijdelijk.
Dit onderzoek laat zien dat de manier waarop je omgaat met moeilijkheden, je kan helpen om spijt te voorkomen. Zo schep je voor jezelf een veelbelovende toekomst die je helemaal kunt omarmen.
Dus: een moeilijkheid kan gewoon een keerpunt zijn!

Herken jij jezelf in de spijtklant of de knuffelaar? Deel je ervaring in de reacties, want juist die eerlijke verhalen maken het verschil. Dank je wel voor het delen!

Bronnen
Jos Akkermans: Wat zegt onderzoek over … imperfecties in je loopbaan?. LinkedIn-bericht, januari 2026.
Jolan Douwes: Een perfecte loopbaan heb je niet in de hand. In: Het Financieele Dagblad, 16 maart 2026
Claire Schulze Schleithoff: Imperfect Careers and Ownership: The Fragile Promise of Career Ownership in an Imperfect World of Work; Research output: PhD Thesis, 7 januari 2026
Claire Schulze Schleithoff, Evgenia Lysova, Svetlana Khapova en Konstantin Korotov: When does a career decision become a regret? VU Management Perspectives, 23 maart 2026
Claire Schulze Schleithoff, Evgenia Lysova, Svetlana Khapova en Konstantin Korotov: Why Some People Have Regret in Their Careers - And Others Don’t. VU Management Perspectives, 4 augustus 2025
Claire Schulze Schleithoff, Evgenia Lysova, Svetlana Khapova en Konstantin Korotov: ‘No regrets, they don't work’: Utilizing repair strategies to embrace difficulties in individuals' careers. The British Psychological Society. Gepubliceerd in Journal of Occupational and Organizational Psychology, Volume 98, Issue 2, June 2025.
Vrije Universiteit Amsterdam: De mythe van de perfecte loopbaan: waarom eigenaarschap ook een keerzijde heeft. Nieuws, 4 januari 2026.

Extra
Het blog In mijn vorige leven was ik jurist laat je nog veel meer ontdekken over mijn imperfecte loopbaan.
 

► Fotocredit
Bovenrand: onbekend account op Pixabay
In blog:
eerste foto Engin Akyurt op Pixabay
tweede foto stuff_by_mi op Pixabay